Corinne Desarzens
Grond premi svizzer da litteratura 2026
Corinne Desarzens (*1952, Sète, Frantscha) è ina scriptura e schurnalista franzosa e svizra. Ella ha studegià russ ed è fascinada da linguas e da l'art da percepir discurs. Ella scriva romans, novellas e rapports da viadi, sco p.ex. Un Roi (Grasset, 2011) e L'Italie, c'est toujours bien (La Baconnière, 2018), ed ella fa er translaziuns. Sco ina da las pli grondas stilistas da la Svizra franzosa è ella vegnida undrada il 2020 per La lune bouge lentement mais elle traverse la ville (La Baconnière) cun il Premi svizzer da litteratura. Per Un Noël avec Winston (La Baconnière, 2022) ha ella survegnì il Prix Michel-Dentan. En ses ultim cudesch Le petit cheval tatar (La Baconnière, 2025) tschertga Corinne Desarzens il senn il pli simbolic da noss senns, la vesida, ed analisescha – a maun da la scienza, da l'art e da l'istorgia – ils gieus ed ils inschigns inexauribels dal guardar. Ella viva ad Onnens (VD).
Corinne Desarzens – ubain: l'egl purtabel
«Il mund è in ov criv che po rumper da tut temp», scriva Corinne Desarzens, che celebrescha gist questa unitad fragila cun ina virtuositad ch'ins chatta darar en la litteratura da la Svizra franzosa.
Per propi na cumpiglia l'ovra generusa da questa scriptura romanda ch'è naschida 1952 a Sète, nagut auter ch'il mund. Dapi var 30 onns e dapi gist uschè blers cudeschs particulars reinventa Corinne Desarzens las reglas da l'autobiografia. Sia plima na sfundra betg en il ego, mabain, il cuntrari, en il suc dal nunenconuschent, dal casual, da l'extraordinari.
Sch'il tema n'è dentant betg il jau, tge èsi lura? Ils spierts da l'istorgia da famiglia, in viadi cun tren da Lissabon a Riga, in maletg da la renaschientscha taliana, ina dimora en l'Engiadina, il cumportament dals filiens: Tut po daventar in impuls – e gia cumparan la regurdientscha e la fantasia ed illumineschan detagls prezius (Co din ins fraja per georgian?), enconuschientschas inutilas (la poppa da l'egl paisa 7 grams), in pugn plain anecdotas (las pantoflas da Churchill ord tgirom d'antilopa grisch) e faschs da citats, clegids ord la lunga istorgia dal pensar uman. Quests puncts traglischants enfila Corinne Desarzens sco perlas sin la culauna da ses raquintar detaglià. Perquai che: «Noss chau è radund, per ch'il pensar possia midar direcziun». (Francis Picabia)
Ma restain tar il tema, u meglier ditg tar l'irrelevanza dal tema en vista a la lingua che al porta e che al circumdescha cun ellipsas che paran dad ir or per la roma, ma che chatta puspè la via cun milli fragments vivids, cun regurdientschas resplendentas e cun il resun da linguas lontanas, che revelescha tranter quels relaziuns nunspetgadas e che creescha – en ina moda e maniera prest miraculusa – in cudesch. Ed ord blers cudeschs in'ovra.
Tar Corinne Desarzens è «mintga frasa ina cruschada». Tgi che gughegia da sa render en quest traffic hectic, sto bittar la charta geografica ord fanestra e sa laschar tschiffar dal current da la vita, che sa mova vi e nà tranter l'util e l'inutil, tranter il detagl e l'exageraziun, tranter il siemi e l'intuiziun. Ses vehichel è il sigl da patratgs, cun il qual ella sa platga ordaifer las sendas enconuschentas e clegia là metafras che tutgan tar las pli expressivas da la lingua franzosa.
Però, ella vesa mal, la scriptura cun «astigmatissem, miopia ed iperopia», che ha tschernì il diffus sco ses instrument, per vesair l'essenzial. Tgi che legia Corinne Desarzens, emprenda da guardar autramain, da sa legrar da quai ch'el aveva survesì fin ussa.
E tge chattain nus ussa exactamain davos il tarpun da l'evident? In ov. Ed anc in segund. En ses ultim cudesch, Le petit cheval tatar, en il qual i na sa tracta natiralmain ni da chavals ni da Tatars, scriva ella: «Sch'i va bain cun l'egl, è el uschè cumpact e purtabel sco in ov cotg a dir.» L'egl è in ov e l'ov in mund che nus mettain en giaglioffa sco in cudesch, per ch'er nus al tegnian en onur.
Per la singularitad profunda da ses sguard, per la legra vastadad da sias mirveglias e per la traglischur da ses stil, dentant er per la fortuna nunspetgada ch'ella ans regala adina puspè cun leger, vegn Corinne Desarzens undrada cun il Grond premi svizzer da litteratura.

