Christian Viredaz
Premi spezial da translaziun 2026
Christian Viredaz (*1955, Oron-le-Châtel, VD) ha studegià linguas e litteratura a Cambridge, Perugia e Losanna. Sco schurnalist, criticher litterar, poet e translatur ha el rendì enconuschent al public francofon numerusas auturas e numerus auturs dal Tessin e da l'Italia. A Berna ha el lavurà sco translatur l'emprim tar la Crusch Cotschna Svizra e suenter tar l'Uffizi federal d'assicuranzas socialas. Ultra da quai è el stà mentur per giuvnas translaturas e giuvens translaturs da litteratura. El viva a Les Rasses (VD).
Bundant 30 onns suenter sia undrientscha cun il «Premi da promoziun da la Collecziun ch» survegn Christian Viredaz oz per sia ovra cumpletta il Premi spezial Translaziun da l'Uffizi federal da cultura.
El publitgescha sias atgnas poesias (1976 Calandres, lura 1983 Cendre vive, 1990 Tout le silence à naître, 1991 Feux de sylve e 1996 Vers l'autre rive) e metta ses scriver poetic dapi passa 40 onns er en il servetsch da las auturas e dals auturs da quels texts ch'el translatescha.
Suenter in'emprima translaziun dal filosof talian Giorgio Colli l'onn 1981 sa deditgescha Christian Viredaz ad intginas da las vuschs las pli impurtantas da la litteratura tessinaisa che l'accumpogna dapi lura tras sia lavur. Colliads nunseparadamain cun el èn p.ex. Giorgio e Giovanni Orelli, Remo Fasani, Plinio Martini, Alberto Nessi, Piero Bianconi ubain er Fabio Pusterla e Dubravko Pušek. Questa predilecziun per la lingua taliana n'ha betg impedì Christian Viredaz da translatar er auturs tudestgs sco Francesco Micieli u Franz Hohler.
Per Novalis sto in translatur esser «il poet dal poet». Uschia pon ins er descriver en blers reguards l'ovra da Christian Viredaz. Translatar pretenda ina fina empatia, grazia a la quala vegn transmessa l'essenza – u almain il resun – d'ina poesia. L'agen scriver communitgescha, quai che las auturas ed ils auturs translatads avessan pudì dir en in'autra lingua. Senza mai far «in Viredaz», reusseschi al premià da quest onn da laschar resunar quest'autra vusch e da chattar en l'original la parentella poetica, grazia a la quala el translatescha il text da ses dadens anora e percepescha sias finas nianzas. Questa parentella declera forsa er las amicizias litteraras che accumpognan Christian Viredaz dapi blers onns.
Sia ovra è voluminusa e multifara. Ma quai na l'impedescha betg da tschertgar adina puspè nova cumpagnia per sias aventuras: Entant che blers dals poets ch'el ha translatà, eran «frars gronds» ubain derivavan almain da la medema generaziun, sa deditgescha el er a las ovras d'auturas e d'auturs pli giuvens sco Pietro Montorfani, Lia Galli u Mercure Martini, cun texts che s'avischinan a la slam poetry. La relaziun cun la nova generaziun stabilescha Christian Viredaz er cun accumpagnar translaturas e translaturs a chaschun da lur emprimas lavurs. Sia preschientscha sin il champ da la translaziun en Svizra è ferma, saja quai a dietas specificas u ad occurrenzas litteraras, nua ch'el tgira il barat e la transmissiun.
Il scriver poetic resulta da la capacitad da reproducir ina vusch che pleda en nus, e betg mo dal spir plaschair da scriver. Cun sia capacitad expressiva da tadlar è Christian Viredaz daventà in dals pli impurtants intermediaturs da litteratura dals ultims onns. Quest Premi spezial Translaziun undrescha cun raschun in'ovra extraordinaria che recepescha ils pleds dad auters ed als lascha puspè resunar – senza far cumpromiss – en la qualitad u en la bellezza da la lingua.

